Familieopstelling

Soms is het nodig om met de ouders een familiespel te spelen, een zogeheten familieopstelling. Wat is een familieopstelling?

Ouders: In familieopstellingen word het beeld van de familie door middel van gekozen representanten opgesteld. Daarbij ontstaat een veld, waarbinnen de representanten gevoelens en handelingen ervaren van de mensen voor wie zij representant zijn. Men zou kunnen zeggen dat het veld, dat binnen een familie ontstaat, een verschijnsel is, dat de houdingen en gevoelens van individuele familieleden bepaalt. Bij familieopstellingen kan dat veld zich, door veranderde houding van de cliënt, opnieuw ordenen. Dit wordt vaak als helend ervaren.

Kinderen: Soms spelen wij met andere volwassenen een familiespel., Je zoekt daarvoor representanten uit en geeft die een plaats, alsof ze je vader, moeder, broer, zus of jou zijn. Marianne Franke-Griksch heeft er een mooi boek over geschreven. Marianne is een lerares in Duitsland en de kinderen uit haar klas vertelt zij over het familiespel. Iedereen in de klas weet al dat Marianne twee broers heeft en dat haar moeder (toen) nog leefde en haar vader al gestorven was. Marianne/De juf stelde met behulp van vijf schoolkinderen haar familie op. Iedereen wilde natuurlijk graag iemand uit de familie vertegenwoordigen. Toen de vijf representanten waren opgesteld trad er rust op. De juf vroeg ieder van de opgestelde kinderen te zeggen wat er in hem of haar omging. Het meisje dat de moeder vertegenwoordigde zei dat ze graag dichter bij haar man wilde staan. (De juf had de representant van haar overleden vader wat naar achter gezet, en zij/haar moeder strekte een hand naar hem uit). De juf werd zeer droevig. Al een tijdje had de juf gemerkt dat haar moeder zich aan het voorbereiden was op haar sterven. De kinderen waren sprakeloos, hoewel er niets anders was gebeurd dan dat de juf vijf van hen op een bepaalde plek had neergezet en dat het meisje dat haar moeder vertegenwoordigde haar gevoelens had verwoord. Zij merkten dat zij deel hadden aan een veld dat door het opstellen was ontstaan. Zij bemerkten het verdriet van de juf. Op dat moment hield het spelen op en de kinderen vroegen of zij hun familie ook mochten opstellen en of het bij hen ook zo zou gaan dat de representanten gevoelens zouden uiten. De juf raadde hen aan er eerst nog eens over na te denken, vanuit het idee dat een opstelling iets intiems van de familie laat zien wat niet ieder kind zonder meer aan de klas zou willen tonen. Met dat antwoord waren ze tevreden, althans gedurende een korte tijd. Na een week kwamen de kinderen terug op het opstellingsbeeld van de familie. Een enkeling had zelfs een plan gemaakt of een tekening van hoe ze de leden van de familie zouden opstellen.

Marianne Franke-Gricksch heeft een prachtig boek over familieopstellingen geschreven: Je hoort bij ons!